Cama-voorganger promoveert op rol van Bijbellezer

dr. Marco Wittenberg

Tot doctor in de theologie is woensdag (5 oktober) aan de Vrije Universiteit voorganger Marco Wittenberg van de CAMA gemeente in Amstelveen gepromoveerd. Die houdt bhaar diensten op zondag in de aulioa van het Keizer Karel College. In zijn proefschrift, getiteld ‘The Holy Spirit in Luke-Acts – the role of the reader’, vraagt hij zich af in hoeverre de lezer zelf invloed heeft op het verstaan van Bijbelsteksten.

Op de vraag of het om de auteur, de tekst zelf of de (interpretatie van) de lezer gaat voor een doorslaggevend vaststellen van de juiste betekenis laat hij het door romanschrijver Uberto Eco ontwikkelde model los. Die had het onder meer over de coöperatieve lezer, zeg maar degene die met de auteur mee probeerde te denken.

Wittenberg analyseert in zijn dissertatie wat drie verschillende theologen uit het evangelie naar Lukas en het boek Handelingen haalden. Max Turner (baptist), Robert Menzies (pinksterzendeling) en William Kurz (rooms katholiek) bestudeerden (en schreven over) die Bijbelboeken en / of de Heilige Geest, maar komen tot uiteenlopende conclusies, hoewel volgens Wittenberg binnen een bepaalde ‘bandbreedte’.

 

Denominaal

Intussen lijkt het er op dat de denominaties waartoe zij behoorden de drie geleerde lezers hebben beïnvloed. Mede daaruit blijkt dat de rol van de lezer bij het interpreteren van Bijbelse teksten belangrijk is. “De rol van de lezer is groot”, zei Wittenberg, wiens promotor prof. dr. .L.J. Lietaert Peerbolte was (copromotor prof. dr. C. van der Kooi), bij de verdediging van zijn dissertatie. Een lezer kan bij het lezen van een boek volgens hem voorbarige conclusies trekken, die later weer worden tegengesproken.

De meningen over de Heilige Geest, op basis van teksten in Lukas en Handelingen, lopen uiteen, constateert Wittenberg. Juist wanneer het gaat om de theologische interpretatie, zoals de relatie tussen de heilige Geest en de waterdoop, de noodzaak van een tweede ervaring (naast bekering) van de heilige Geest – met als bewijs daarvan het spreken in tongen – en de vraag hoe Lukas de werking van de heilige Geest nu eigenlijk ziet: soteriologisch (leer van de redding door Christus, red.), eschatologisch (toekomstleer, red.), charismatisch of enkel als bekrachtiging tot zending.

Geen bewijs

Terwijl Turner geen bewijs voor een normatieve tweede ervaring met de Geest ziet, is die (zogenoemde doop in de Geest met spreken in tongen als teken ervan) voor Menzies noodzakelijk voor kracht om te getuigen. Bij de katholieke priester Kurz staan geestelijke groei en discipelschap centraal als resultaat van de werking van de Heilige Geest en zijn charismatische uitingen als spreken in tongen bedoeld voor opbouw van persoonlijk geloof. Maar een verantwoorde bandbreedte bevindt zich tussen de grenzen en de mogelijkheden die de tekst geeft, concludeert Wittenberg. En binnen die bandbreedte bleven de drie door hem geciteerde lezers, overigens zonder dat men het met hun interpretatie eens hoeft te zijn.

“Alle drie werken ze mee met de tekst en zijn dus coöperatieve lezers. De mate waarin ze meewerken met de tekst verschilt echter evenals de plaats waar zij zich binnen de bandbreedte van interpretatie bevinden”, zegt hij.

Overigens suggereerde één van de opponenten bij de promotie dat Wittenberg beter van de ondertitel (‘the role of the reader’) de hoofdtitel had kunnen maken. Eigenlijk een waardevolle suggestie, vond de promovendus achteraf.

 

Lees ook:Cursus literatuur analyseren en interpreteren bij Venstra
Lees ook:Cursus over heilige boeken van drie godsdiensten
Lees ook:Avond over ‘Hoe lees ik?’ bij boekhandel Blankevoort
Lees ook:‘Losse’ leeskring over ‘De helleveeg’
Lees ook:Cadeautjes uit VES voor helpende partners

45 reacties op “Cama-voorganger promoveert op rol van Bijbellezer

  1. Rotary-vriendje

    Het blijft toch wonderlijk hoe tal van intelligente geesten zoveel carrière uit een boek blijven halen, waarop weliswaar onze cultuur gebaseerd is, maar waar nog nooit één sprankje van historisch bewijs is geleverd. Zeker niet waar het de relatie tot een eventuele god betreft.

    “Het resultaat van de werking van de heilige geest.” Dat hoort in de psychologie thuis. Weg met die quasi intelligentie flauwekul van het woord van god.

      /   Beantwoorden  / 
    1. Frank

      Niemand heeft ooit bewezen dat er een God bestaat, maar het omgekeerde ook niet.
      Vele mensen beroepen zich dan op de reden en de kennis, maar die is ook zo oneindig groot, dat de beperkte menselijke geest die ook niet kan overzien, laat staan dat we weten hoe die tot ons komt.

      Maar overal ter wereld heeft men wel enigszins het benul van menselijkheid en het goede. (Dus vrede) Laten we dat dan maar na streven. De 1 baseert zich dan op Shiva, God, Jaweh of Allah of een 1 of andere filosofie, maakt niet uit, als het doel maar hetzelfde is.

        /   Beantwoorden  / 
      1. Rotary-vriendje

        Precies, laten we het goede nastreven. Maar dat heeft niets met het wel of niet bestaan van een god te maken.

        Evenzo heeft ook nog niemand kunnen bewijzen dat Grote Vliegende Spaghettimonster niet bestaat. Ik vind dat zo’n onzinnig tegenargument; het bewijzen van het niet-bestaan. Excusez, Frank.

          /   Beantwoorden  / 
      2. PeterPC

        “dat de beperkte menselijke geest die ook niet kan overzien, laat staan dat we weten hoe die tot ons komt.”

        Spreek voor jezelf Frank.

        “Maar overal ter wereld heeft men wel enigszins het benul van menselijkheid en het goede.”

        Nou nee hoor, ik heb het al vaker gezegd dat ieder mens slecht geboren wordt en dat we elkaar de hersens niet inslaan door geestelijke manipulatie.

        “Spaans onderzoek: mens is van oudsher een zeer moorddadig zoogdier” uit de kwaliteits krant de V.K.

        Dat onderzoek was dus niet nodig.

          /   Beantwoorden  / 
  2. Matthijs

    Ook een mening. Maar het geloof dat alles zonder enige intelligentie vanzelf is ontstaan vergt een zo groot geloof dat velen het niet kunnen opbrengen. Zij houden het er dan maar op dat er een Schepper moet zijn die zij willen leren kennen. Uw ergernis is minstens zo wonderlijk als het geloof van intelligente geesten….

      /   Beantwoorden  / 
  3. Robert van Waning

    Om de schepper (if any) te kennen, moet men zijn taal spreken en hem begrijpen. Dat is voor de mens te hoog gegrepen.

    Geen enkele religie maakt god en het leven begrijpelijk, Anders was er maar één religie ipv vele strijdige (die in veel gevallen veel kwaad hebben gedaan).

    Religies zijn mensenwerk. Over god (if any) valt per definitie niets zinnigs te zeggen.

      /   Beantwoorden  / 
  4. PeterPC

    De religie van de vrede is de enige echte.

      /   Beantwoorden  / 
  5. Robert van Waning

    Religie en vrede zijn onverenigbaar. Zodra mensen het pad van gezond verstand, redelijkheid en democratische wetten verlaten, is het bonje.

      /   Beantwoorden  / 
    1. Slimpie

      Al gaat het maar over scooters.

        /   Beantwoorden  / 
    2. PeterPC

      Klopt helemaal. Jouw Palestijnse haatbaard vrienden belijden n.l. de religie van de vrede.

        /   Beantwoorden  / 
  6. Matthijs

    In feite gelooft ieder mens. Men gelooft dat God wel er is of men gelooft dat Hij niet bestaat. Ook een geloof.

      /   Beantwoorden  / 
    1. Rotary-vriendje

      Uitgekauwde onzin. Het ontkennen van een god heeft niets met religie te maken.

        /   Beantwoorden  / 
  7. Gerben

    Rakelings dichtbij. Soms even. Zeker is: wij gaan er niet over.

      /   Beantwoorden  / 
  8. Robert van Waning

    Zeggen dat je niet weet (want niet kúnt weten) of er een god bestaat, is geen geloof maar een blijk van realiteitszin en van een juiste begrip van wat ‘god’ betekent, namelijk per definitie iemand die men niet kan leren kennen en begrijpen.

      /   Beantwoorden  / 
  9. Matthijs

    Men kan God leren kennen als men dat wil, maar wie liever in toeval gelooft – alles is vanzelf ontstaan – ga zijn gang. Voor gelovigen (kunnen kerkmensen zijn, maar je wordt evenmin christen door naar de kerk te gaan als auto door naar een garage te lopen) is God een realiteit. Wat natuurlijk voor andersdenkenden niet kan, want die sluiten het bestaan van een Almachtige uit en plaatsen zichzelf liever in het centrum van alles wat er is. Ook een opvatting.

      /   Beantwoorden  / 
    1. Rotary-vriendje

      Dus als je god/God uitsluit plaats je jezelf in het centrum van alles wat er is ? Aparte gedachte die ik niet kan volgen. Maar okay. Ik plaats mezelf in ieder geval niet in het centrum van alles wat er is.

        /   Beantwoorden  / 
  10. Robert van Waning

    Het is hovaardig om te denken (of zelfs maar te geloven of te hopen) dat men god kan leren kennen, laat staan begrijpen. Wie dat doet, zet zich op hetzelfde niveau als die god.

    ‘Andersdenkenden’ kunnen god niet uitsluiten, want zij weten niet of hij bestaat.

    De aarde is niet het centrum van het heelal en de mens is niet het centrum van het wonderbaarlijke leven op deze planeet. Dat weten inmiddels zelfs gelovigen, Matthijs.

      /   Beantwoorden  / 
  11. Matthijs

    ‘Het is hovaardig om te denken (of zelfs maar te geloven of te hopen) dat men god kan leren kennen, laat staan begrijpen.’ Is het niet even hovaardig te menen dat men dat niet kan en zichzelf tot uiterste intelligentie te verklaren? Laat maar. Wij praten in totaal verschillende talen. U eert het schepsel, ik de Schepper. Hoewel u waarschijnlijk het woord ‘schepsel’ ook niet op prijs stelt.

      /   Beantwoorden  / 
    1. Robert van Waning

      Matthijs, u lijkt weer veel op Johan Bos door mij dingen aan te praten die ik niet heb geschreven of bedoeld.

      Ik eer (zo u wilt) het leven maar ik vind alle dode materie op aarde en elders ook erg mooi en bijna even onbegrijpelijk. Ik ga namelijk niet verder dan ik met mijn verstand kan bevatten.

        /   Beantwoorden  / 
        1. gerben

          Wilt u Mij er buiten laten?
          Mooi Johan!

            /   Beantwoorden  / 
  12. Matthijs

    Ik had het ook niet over religie (traditie). Er is verschil tussen geloof en religie. Dat u mijn beweringen onzin vindt, is volstrekt in lijn met de Bijbel. Die zegt dat de wereld volgers van Christus waanzin verwijt. Het zij zo.

      /   Beantwoorden  / 
    1. Robert van Waning

      Matthijs/JB, de Bijbel is door mensen geschreven, inclusief de teksten die aan god worden toegeschreven. De auteurs eigenden zich diens status en macht toe. Veel gelovigen doen dat ook.

        /   Beantwoorden  / 
      1. Robert van Waning

        JB, u mengt zich in deze discussie onder de schuilnaam ‘Matthijs’. Opvattingen, taalgebruik en vaste uitdrukkingen (‘volstrekt’, ‘onzin’, ‘het zij zo’) en de niet-lopende zinnen zijn onmiskenbaar van u. Open uw vizier.

          /   Beantwoorden  / 
        1. Johan Bos

          Dat is niet waar en ik verzoek u nu voor het laatst die onzin niet meer te gebruiken.

            /   Beantwoorden  / 
      2. Rotary-vriendje

        Helemaal eens met Robert.

          /   Beantwoorden  / 
  13. Tinus Trekveer

    Mammon is mijn god. Stelletje geestelijke en materiële armoedzaaiers.

    In het Midden Oosten lopen gewoon gasten over begraafplaatsen die voor een handvol geld prachtige dingen roepen voor de diepbedroefde familie die al die tierelantijnen allang vergeten is.

    Fantastisch systeem.

      /   Beantwoorden  / 
  14. Robert van Waning

    Volgens Wittenberg is de rol van de lezer groot. Wonderlijk dat je met zo’n open deur kunt promoveren. Schrijvers zijn immers zelf ook lezers. De auteurs van de Bijbel deden ook niet meer dan opschrijven, interpreteren en aanvullen wat zij hebben gehoord en gelezen.

      /   Beantwoorden  / 
    1. PeterPC

      Waarom Bijbel met een hoofdletter?

        /   Beantwoorden  / 
      1. Frank

        Omdat ik Thora en Koran ook met een hoofdletter schrijf, maar dat begrijp jij toch niet . Jij die geld met een hoofdletter schrijft.

          /   Beantwoorden  / 
        1. PeterPC

          Ik heb het helemaal niet tegen jou, bijgoochem. En wat ik niet begrijp is de moeite van het begrijpen niet waard.

            /   Beantwoorden  / 
      2. Rotary-vriendje

        Bijbel is een bel erbij, voor als de hoofdbel kapot is.

        Bijbel is dus alleen met een hoofdletter aan het begin van een zin.

          /   Beantwoorden  / 
        1. Frank

          Is de Bijbel ook niet gewoon een eigen naam, die volgens onze spelling met een hoofdletter geschreven dient te worden.
          Trouwens als niet gelovige vind ik het gewoon van respect getuigen naar gelovigen. Op een Joods kerkhof bedek ik ook mijn hoofd en in een moskee trek ik ook mijn schoenen uit.

            /   Beantwoorden  / 
          1. PeterPC

            Ja Frank, jouw schoenen uittrekken is dus jouw manier om de haatbaarden weg te jagen?

              /  
          2. Frank

            Nu ga je te ver PC. Deze opmerking impliceert dat alle moskeebezoekers extremisten zijn.

              /  
          3. Frank

            Ja, dat krijg je als je de eigenheid van gelovigen wenst te ontkennen onder het mom van ” Iedereen is gelijk”, want daarmee zeg je eigenlijk iedereen moet behandeld worden zoals dat in mijn wereldbeeld past. Gun iedereen in principe en binnen zekere grenzen het zijne en dat doe jij niet.

              /  
          4. PeterPC

            Wat leuk, Frank heeft de pest in over een grapje over hem en komt dan terug met vuige laster en onterechte verdachtmakingen.

            Dat is pas jezelf te kakken zetten.

              /  
        1. PeterPC

          De Volkskrant ook. Een van jouw kwaliteitskranten, rvw.

          Maar de vraag was aan jouw rvw. Waarom Bijbel met een hoofdletter? Dat links gespuis zich opeens gaat bemoeien met mijn vraag ontgaat mij een beetje.

            /   Beantwoorden  / 
          1. PeterPC

            O jeetje, ‘jouw’ = ‘jou’.

              /  
          2. Rotary-vriendje

            Het zit ‘m dus in gespuis. Wat rechts gespuis bedient zich van exact dezelfde retoriek.

              /  
  15. Matthijs

    PC lijkt de Bijbel na te spreken. Die zeg (Rom 3:23): “niemand is goed, zelfs niet tot één toe’.

      /   Beantwoorden  / 
    1. PeterPC

      Dat komt van mij. In latere versies, zo van na 1946, is dat toegevoegd.

        /   Beantwoorden  / 
  16. Gerben

    En na de horizon begingt een andere tijd.

      /   Beantwoorden  / 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.