Herdenking Indië monument: ‘Ontheemding blijft’

Indie Monument 2Niet vergeten. Het was, zoals elk jaar, maandag weer de rode draad in de vele toespraken tijdens de jaarlijkse herdenkingsceremonie bij het Indië monument in het Broersepark. Daar werden de gevallenen en overlevenden van de Japanse kampen herdacht tijdens de tweede wereldoorlog. Het ging om die oorlog in het algemeen, maar om degenen die bij die toenmalig Nederlands-Indië waren betrokken in het bijzonder, werd gezegd ter inleiding van de gebruikelijke twee minuten stilte.

Het gaat om de verhalen van degenen die het allemaal hebben meegemaakt en hun nazaten, werd in alle toonaarden gezegd. Als die geschiedenis duidelijk is, kan er mogelijk verzoening komen, betoogden sommigen. Samenkomen is daar een poging toe, maar de ontheemding blijft, zei Tjaco La Lau, die als jongen met zijn moeder en vijf andere van haar kinderen in een kamp zat en daar hoorde dat zijn vader in Birma aan uitputting en ondervoeding was overleden. Naar zijn grootvader, een vluchteling uit Nederland naar Engeland, is in Amstelveen de Van Heuven Goedhartlaan genoemd.

Verzoening? “Het blijven pogingen passend in onze huidige inzichten over het verleden, het heden en de toekomstige omgang met elkaar”, zei hij. En voor mensen als hij blijft levenslang de ontheemding, voegde hij er aan toe. “Een vluchteling is iemand die uit zijn of haar land vlucht naar een ander land. Een vluchteling die ergens in zijn of haar eigen land verblijft wordt onder de noemer gebracht van ontheemding.”

En: “Degenen die na de oorlog uit de tropen terugkwamen in Nederland werden repatrianten genoemd. Repatrianten zijn ook vluchtelingen en het zijn ontheemden in de betekenis die ik er aan geef, ontheemd in de eigen zielenroerselen.”

Kransen bij Indie monument. Foto± amstelveenweb.com

Kransen bij Indie monument. Foto: amstelveenweb.com

 

 Verbondenheid

Op uitnodiging van de Japanse regering sprak hij bij een monument op een begraafplaats van veel Nederlanders. Maar, zei hij, zijn gevoel van verbondenheid ging vooral uit naar Indonesiërs, die in de oorlog ook veel leedden. De ene na de andere spreker betoogde dat de verhalen van weleer herhaaldelijk in herinnering moeten blijven gebracht. Voorzitter Clemens Bouwens van de organiserende Stichting Herdenking Gevallenen en Slachtoffers in Nederlands-Indië zei dat die persoonlijke verhalen de geschiedenis een gezicht geven. “Zij die het hebben meegemaakt, kunnen er over getuigen. Veelal deed men dat niet. Na de oorlog praatte men niet. Tegenwoordig is dat gelukkig anders.”

Geen voorstelling

Volgens Bouwens vielen de verhalen van de Indische Nederlanders die in de jaren veertig, vijftig en zestig naar Nederland kwamen, in dorre aarde. “De minst erge reactie was: ‘Wij hebben het hier ook niet makkelijk gehad’ (doelend op de Duitse bezetting). Men kon zich in Nederland geen voorstelling maken van wat daar is gebeurd. Vandaar dat het zo belangrijk is om de verhalen uit die tijd te delen. Niet om ze te wegen, wel om ze te overwegen, om ze te reflecteren, de verhalen van de mensen die het hebben meegemaakt te erkennen en de gevallenen en slachtoffers te gedenken. Herdenken is immers een erezaak. Door hier ieder jaar weer samen te komen, eren wij hen die vielen voor onze vrijheid.”

 Moeilijk

Maar vertellen is vaak te moeilijk, zei burgemeester Mirjam van ’t Veld, die samen met haar man als eerste de gebruikelijke krans van de gemeente bij het monument legde. Daarna volgden vele andere.

Waardering uitte Luitenant-kolonel E.R.L. Saiboo (voorzitter van de Bond van Wapenbroeders) voor het Amstelveense scholenproject om de nu opgroeiende generatie zicht op het verleden en de strijd voor vrijheid te geven. Leerlinge Lulu Veenhuis van de basisschool De Cirkel, die het monument adopteert, las een gedicht voor van haar overgrootvader, die in een diverse Japanse kamp verbleef. Het heette ‘Gevangen Dromen’ en luidde: ‘Twee jaar zijn er reeds vervlogen / Van mijn dromen en mijn strijd / Dromen die mij steeds bedrogen / Brachten mij veel leed en vreugd / Zon maan en alle sterren / Brachten mij zoo dag en nacht een groet / Schenken mij een blik van verre / Van hen die ik nog missen moet / Wanneer zal den tijd eens komen / Van vrijheid en hernieuwd geluk / Weer met vrouw en kinderen samen / Niet meer onder neem de juk / Thans is niets dan ruwe ellende/ God, waar moet dit nog naar toe/ Hopen wij dat Gij die vrijheid zende / Want wij zijn het strijden moe.’

 

Lees ook:Scholieren bij herdenking Indie Monument
Lees ook:´Indisch oorlogsverleden mag voor jeugd niet verloren gaan´
Lees ook:Druk bezochte herdenking bij Indisch monument
Lees ook:Hoe geef je vrijheid door als je geen onvrijheid kent?
Lees ook:Naar herdenking bij Indiëmonument via A’damseweg

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.